साँफेबगर ।
नेपाली भाषा तथा साहित्यमा २०५९ देखि अनवरत योगदान पुर्याउँदै आउनु भएका नेपाल विद्याभूषण तथा राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार २०८२ बाट सम्मानित साहित्यकार डा. देवेन्द्र प्रसाद भट्टका दुई महत्वपूर्ण कृतिको राजधानी काठमाडौंमा एक भव्य समारोह बीच विमोचन सम्पन्न भएको छ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रुपमा वरिष्ठ साहित्यकार वासुदेव त्रिपाठीको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो, भने विशिष्ट अतिथिका रुपमा श्रीवैष्णव परिषद नेपालका अध्यक्ष अनन्त श्री विभूषित स्वामी श्री देवराज आचार्य सहभागी हुनु भएको थियो।
उहाँहरुले साहित्यको वर्तमान दिशा, यसको सामाजिक उत्तरदायित्व तथा आध्यात्मिक सन्दर्भ बारे गहिरो र विचारोत्तेजक मन्तव्य प्रस्तुत गर्नु भयो। वक्ताहरुले साहित्य केवल मनोरञ्जन वा अभिव्यक्तिको माध्यम मात्र नभई समाज रुपान्तरणको सशक्त साधन भएको धारणा राखे।
कार्यक्रममा त्रिभुवन विश्वविद्यालय तथा नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका विभिन्न प्राध्यापक, साहित्यकार तथा विद्वत व्यक्तित्वहरुको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो। अछामका समाजसेवी टिकाराम खनालको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त समारोहले साहित्यिक गरिमा र बौद्धिक बहसको सुन्दर संयोजन प्रस्तुत गरेको थियो।
डा. भट्टको योगदान : गहिरो चिन्तन र बहुआयामिक प्रभाव
कार्यक्रममा उपस्थित विश्लेषकहरुले डा. देवेन्द्र प्रसाद भट्टको योगदानलाई विशेष रुपमा उजागर गर्दै भन्नु भयो-“डा. भट्ट नेपाली साहित्यका त्यस्ता साधक हुन्, जसले सिर्जना, अनुसन्धान र शिक्षण तीनै क्षेत्रमा सन्तुलित र दीर्घकालीन प्रभाव छोड्नु भएको छ।”
विश्लेषकका अनुसार ग्रामीण परिवेशबाट उठेर विद्यावारिधिसम्मको शैक्षिक यात्रा तय गर्नु मात्र होईन, त्यसलाई समाज सेवामा रुपान्तरण गर्नु उहाँको विशिष्टता हो। सुदूरपश्चिमाञ्चल क्याम्पस, धनगढीमा प्राध्यापनरत रहँदै २०६८ साल देखि निरन्तर शिक्षण सेवामा समर्पित रहनु उहाँको शैक्षिक निष्ठाको प्रमाण भएको धारणा व्यक्त गरियो।
उहाँले नेपाली भाषा र साहित्यको अध्यापनलाई व्यवहारिक, अनुसन्धानमुखी र समसामयिक बनाउँदै बि.ए., बि.एड. र एम.एड. कार्यक्रमको नेतृत्व समेत सफलतापूर्वक सम्हाल्नु भएको छ।
विश्लेषकहरुले थपे-“डा. भट्टका पाठ्यपुस्तकहरु जस्तै ‘सामाजिक तथा मनोभाषाविज्ञान’, ‘भाषिक अनुसन्धान पद्धति’ र ‘साधारण नेपाली’ले नेपाली भाषा शिक्षणलाई व्यवस्थित र वैज्ञानिक आधार प्रदान गरेका छन्। यी कृतिहरु उच्च शिक्षामा अध्ययनरत विद्यार्थीका लागि मार्गदर्शक ग्रन्थ बनेका छन्।”
सिर्जनात्मकता र अनुसन्धानको सशक्त संगम
डा. भट्टका सिर्जनात्मक तथा अनुसन्धानमूलक कृतिहरुले नेपाली साहित्यमा विशिष्ट स्थान ओगटेका छन्। ‘परिस्थिति’, ‘तिनतन्त्र’, ‘द्रष्टा दृष्टि’, ‘सिद्धगुफा एवं कालालेकी महात्म्य’ र विशेष गरी ‘अछामको होरी’ जस्ता कृतिहरुले समाज, संस्कृति र जीवनदर्शनलाई गहिरो रुपमा प्रतिबिम्बित गरेका छन्।
विश्लेषकहरुले ‘अछामको होरी’लाई विशेष रुपमा उल्लेख गर्दै भन्नु भयो-“यो कृति केवल अनुसन्धान मात्र होईन, सुदूरपश्चिमको सांस्कृतिक आत्माको दस्तावेज हो। यसले स्थानीय परम्परा, जीवनशैली र लोकसंस्कृतिलाई राष्ट्रिय तहमा चिनाउने महत्वपूर्ण कार्य गरेको छ।”
उहाँको लेखनमा समाज, संस्कृति, धर्म र दर्शन बीचको सन्तुलित समन्वय पाईने उल्लेख गर्दै विश्लेषकहरुले यसलाई “चिन्तनशील साहित्यको उत्कृष्ट उदाहरण”का रुपमा व्याख्या गरे।
सम्पादन र साहित्यिक नेतृत्व
डा. भट्ट एक सक्रिय सम्पादकका रुपमा पनि परिचित रहनु भएको छ। ‘नौलो पाईलो’, ‘महामाया’ र ‘सौराई अछामको’ जस्ता पत्रिकाहरुको सम्पादन मार्फत उहाँले नयाँ स्रष्टाहरुलाई प्रोत्साहन गर्दै साहित्यिक चेतनाको विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनु भएको छ।
विश्लेषकहरुले भन्नु भयो-“डा. भट्टको सम्पादन कार्यले केवल सामग्री प्रकाशन मात्र होईन, विचारको प्रवाह र साहित्यिक संस्कार निर्माणमा पनि गहिरो प्रभाव पारेको छ।”
कार्यक्रमका वक्ताहरुले डा. देवेन्द्र प्रसाद भट्टलाई एक साधक, चिन्तक र समाज प्रति उत्तरदायी सर्जकका रुपमा चित्रण गर्दै उहाँको लेखनले पाठकलाई आत्म चिन्तन, सामाजिक चेतना र आध्यात्मिक उचाई तर्फ प्रेरित गर्ने धारणा व्यक्त गरे।
यस विमोचन समारोहले नेपाली साहित्यमा गम्भीर चिन्तन, मौलिक अनुसन्धान र समाजमुखी सिर्जनाको आवश्यकता अझ प्रष्ट रुपमा उजागर गरेको छ।
-1775288904.jpeg)
