कालिका भगवती माईलाई विशेष रुपमा हिन्दु धर्मावलम्बीहरुको लागि अत्यन्तै पूजनीय मानिन्छ । नेपालका विभिन्न स्थानमा कालिका भगवतीका मन्दिरहरु छन्, तर प्रख्यात मन्दिरहरु मध्ये विशेष रुपमा अछाम जिल्लाको साँफेबगर नगरपालिका देविस्थानमा रहेको कालालेकीमा अवस्थित कालिका माईको मन्दिर पनि एक हो ।
देविस्थानमा कालालेकी कालिका माइको स्थापना : अहिलेका पुजारी बद्री प्रसाद भण्डारीका अनुसार : परापूर्व कालमा ४/५ बर्ष सय अगाडी त्यस ठाउँमा स्थानीयहरु गाई, गोरु बाख्रा चराउनका लागि जाने गर्दथे, गाईवस्तु चरनका लागि त्यो ठाउँ अति उपयुक्त भएका कारण मानिसहरु त्यतै गोठ, खरक हालेर बसेका थिए । आफुलाई र गाईस्तुलाई जंगली जनावर र भुतप्रेत नलागोस भन्ने हेतुले आस्थाको रुपमा ढुङ्गाको मुर्ति स्थापना गरि फूलपाती चढाउन सुरु गरे । किवदन्ती अनुसार देविस्थान धामीलेकका एक जना पू्र्खालाई कालिका देवी राती सपनामा आएर भने : “कति ढुङ्गाको मुर्ति बनाएर मात्र पुजा गर्छौ, अब मेरो मुर्ति स्थापना गर “त्यस पछि स्थानीयबासी सबै मिलेर कालिका माइको स्थापना गरे।
त्यति बेला बाइसै चौबीसै राज्य थियो, कालिका माई मन्दिरको संरक्षण र पुजाआजाको लागि घुघुरकोटे राजाहरु कालालेकी जान्थे । त्यो बेला काठमाडौलाई नेपाल भन्ने प्रचलन थियो, तिलानाथ भण्डारी पुजारी काठमाडौ गएर त्यहाँको एक पुजारीलाई भेटेर भने “हाम्रो ठाउँमा पनि कालिकाको मन्दिर छ हामीले नै स्थापना गर्यौ अब यो कालालेकी कालिका माई मन्दिरको विकासका लागि केही पहल गरि दिनु पर्यो” त्यस पछि उहाँकै पहलमा कालालेकी मन्दिर गुठीमा दर्ता भइ क्रमशः यस मन्दिरको प्रचारप्रसार र विकास हुँदै गयो ।
यस कालिका मन्दिरमा हरेक वर्ष श्रावण शुक्ल चतुर्दशीका दिन मेला लाग्ने गर्दछ। त्यो दिन अछामका विभिन्न पालिका र छिमेकी जिल्लाहरुबाट पुजा आज र भाकल गर्नाका लागि दर्शनाभिलासीहरुको भिड हुने गर्दछ । विशेष रुपमा यो कालिका माइको मन्दिरमा ६ वटा पर्वहरु मनाउने गरिन्छ : चैते अष्टमी, मालिका चतुर्दर्शी, पन्चमी, विजया दशै आदि ।
देवी कालिका को परिचय :
कालिका देवी दुर्गाको एक उग्र रुप हो । उनलाई शक्ति, पराक्रम र विनाशकारी शक्ति को प्रतीक मानिन्छ । उनले पापकर्मी र दानवहरुलाई नष्ट गर्ने देवीको रुपमा पूजा गरिन्छ, कालिका देवीको मूर्ति प्रायः कालो रंगको हुन्छ, हातमा खड्ग (तरवार), त्रिशूल, र नरमुन्ड (मानव टाउको) को माला देखिन्छ, उनी समय (काल) को स्वामिनी हुन्, त्यसैले “कालिका” भनिएको हो ।
कालिका भगवतीको पूजा विधि :
नित्य पूजा, आरती, विशेष पर्वहरुमा बलि दिने चलन पनि छ, भक्तजनहरुले कामना, स्वास्थ्य, सुरक्षा, र बाधा निवारणका लागि पूजन गर्दछन् ।
मान्यता र विश्वास :
देवी कालिकाको दर्शनले भय, संकट, रोग, र शत्रुहरुको नाश हुन्छ भन्ने विश्वास छ, भक्तजनहरुको मनोकांक्षा पूरा गर्ने शक्तिशाली देवीका रुपमा पूजिन्छिन् । कालिका माईको संरक्षण र प्रबद्र्धन गर्नु भनेको त्यस स्थानको सांस्कृतिक, धार्मिक, प्राकृतिक र पर्यावरणीय सम्पदालाई जोगाउने र समृद्ध बनाउनु हो ।
वडा सरकारले यस कालालेकी माईको मन्दिरको संरक्षण र प्रबद्र्धनका लागि स्थानीय सरकारसँग सहकार्य गरी बजेट सुनिश्चित गर्न आवश्यक देखिन्छ । स्थानीय सरकारले पनि पर्यावरण, संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयसँग परियोजनागत सहकार्य गर्न र गैर सरकारी संस्था सामुदायिक समूह, निजी क्षेत्रबाट लगानी/सहयोग जुटाउनका लागि पहल कदम गरि यस ठाउँको विकासका लागि लाग्नु पर्दछ ।
जय माँ कालिका
स्रोत : कालिका देवी माईका पुजारी बद्री प्रसाद भण्डारीको सहयोगमा ।
